Minh bạch

Quy trình làm nội dung

Bốn bước áp dụng cho mọi bài viết trên trang. Chúng tôi mô tả đúng cách mình đang làm, kể cả những phần chưa hoàn hảo.

Bước 1 — Xác định tài liệu nguồn trước

Trước khi viết một chữ nào, chúng tôi xác định thông tin sẽ lấy từ đâu. Làm ngược lại — viết trước rồi đi tìm nguồn — dẫn tới việc chọn nguồn nào khớp với điều mình đã muốn nói, thay vì viết theo điều tài liệu thực sự ghi.

Thứ tự ưu tiên:

  1. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam — Đỗ Tất Lợi
  2. Dược điển Việt Nam (bộ phận dùng, tiêu chuẩn nhận dạng)
  3. Tài liệu của Viện Dược liệu và các trường Đại học Dược
  4. Cơ sở dữ liệu danh pháp thực vật và bài báo khoa học bình duyệt

Xem chi tiết nguồn được dùng và không dùng →

Bước 2 — Soạn nội dung với sự hỗ trợ của AI

Chúng tôi dùng công cụ AI để soạn bản nháp, và nói thẳng điều đó thay vì giấu như nhiều trang khác. AI viết nhanh và diễn đạt tốt, nhưng có một vấn đề nghiêm trọng: nó có thể bịa ra tên khoa học và mô tả nghe rất thuyết phục, kèm cả tên tài liệu không tồn tại. Với cây thuốc, một tên khoa học bịa nghe đúng danh pháp là loại lỗi rất khó phát hiện nếu không tra lại.

Ranh giới với AI

AI được dùng để diễn đạt, không bao giờ để cung cấp thông tin về cây. Bản nháp không bao giờ được đăng thẳng. Mọi tên khoa học, mô tả hình thái và thông tin phân bố đều phải đối chiếu lại ở bước 3 — thứ nào không tìm được trong tài liệu gốc thì gỡ bỏ, không giữ lại vì "nghe hợp lý".

Chúng tôi cũng không viết lại nội dung từ video mạng xã hội của người khác, và không dịch lại bài của trang khác.

Bước 3 — Người đối chiếu lại với tài liệu

Đây là bước quan trọng nhất và cũng là bước tốn thời gian nhất. Người kiểm tra năm thứ:

  • Tên khoa học có đúng không — đúng danh pháp hai phần, đúng họ, tra lại trong cơ sở dữ liệu danh pháp
  • Mô tả hình thái có khớp tài liệu không — mở từng nguồn ra đối chiếu, không tin vào bản nháp
  • Có câu nào khẳng định chữa được bệnh không — mọi câu dạng "trị bệnh X" đều bị loại
  • Có liều lượng hay cách sắc uống không — kể cả nêu gián tiếp qua ví dụ
  • Cây có độc tính đã được cảnh báo chưa — và cây dễ nhầm đã được nêu chưa

Danh sách mục kiểm đầy đủ nằm ở trang phạm vi nội dung.

Bước 4 — Sửa khi có phản hồi

Nhiều trang cam kết "rà soát định kỳ 12 tháng một lần". Chúng tôi không hứa điều đó, vì hiện chưa đủ nguồn lực để rà soát toàn bộ trang theo lịch. Hứa rồi không làm được thì tệ hơn là không hứa.

Thay vào đó, cam kết của chúng tôi là về cách xử lý khi có sai sót:

  1. Kiểm chứng lại với nguồn gốc ngay khi nhận được báo lỗi
  2. Nếu sai, sửa ngay và ghi nhận ngày cập nhật
  3. Với sai sót ảnh hưởng tới cách hiểu của người đọc, ghi chú rõ nội dung đã được sửa

Phản hồi về nhận dạng sai loài hoặc thiếu cảnh báo độc tính được xử lý trước mọi việc khác. Báo lỗi tại đây →

Quy trình riêng cho ảnh minh họa

Ảnh có rủi ro riêng và nghiêm trọng hơn chữ: một ảnh gán nhầm tên có thể dẫn người đọc tới nhận dạng sai một cây độc. Vì vậy ảnh đi qua thêm ba bước:

  • Xác định được loài trong ảnh. Không lấy ảnh theo kết quả tìm ảnh — ảnh trên mạng bị gán nhầm tên rất phổ biến.
  • Ảnh phải thấy được đặc điểm nhận dạng. Một ảnh đẹp mà không thấy lá, hoa hay thân thì không dùng được cho mục đích nhận dạng.
  • Ảnh cây dễ nhầm đặt cạnh nhau. Khi bài có mục phân biệt, hai cây được trình bày cạnh nhau để so sánh trực tiếp.

Chúng tôi không làm gì

caythuoc.info.vn là trang cá nhân, không phải cơ sở y tế, không phải cơ sở kinh doanh dược liệu, và không có hội đồng chuyên môn. Điều đó quyết định phạm vi nội dung:

  • Không nói cây nào chữa được bệnh nào, không khẳng định hiệu quả điều trị
  • Không đưa liều lượng, cách sắc uống hay số lần dùng trong ngày
  • Không hướng dẫn bào chế thuốc y học cổ truyền — hoạt động có điều kiện theo luật
  • Không nhận bài tài trợ trá hình dưới dạng nội dung kiến thức

Không phải vì ngại viết, mà vì những nội dung đó cần chuyên môn và chứng chỉ hành nghề mà chúng tôi không có. Nội dung ở đây giới hạn trong mô tả thực vật và kỹ thuật canh tác. Xem bảng ranh giới đầy đủ →

Trạng thái hiện tại của trang

Chúng tôi đang trong giai đoạn xây dựng

Một số bài trong từ điển hiện mang nhãn [Chờ đối chiếu nguồn] vì chưa hoàn tất bước 1 — nội dung đang dùng là bản tổng hợp tham khảo, chưa đối chiếu xong với tài liệu gốc. Ảnh minh họa cũng đang được thay dần bằng ảnh xác định được loài. Chúng tôi hiển thị nhãn công khai thay vì giấu, để bạn luôn biết phần nào đã xong và phần nào chưa.